Dlaczego chronimy utwory

Choć twórca ma ochronę prawną utworu z samego faktu jego stworzenia, to kontrolowanie rozpowszechniania utworu, zwłaszcza przy współczesnej technice (telewizja, radio, Internet, telefonia komórkowa, urządzenia komputerowe itd.), jest dla indywidualnego twórcy niewykonalne.

Bo jak miałby stwierdzić, które rozgłośnie radiowe nadały jego utwór, która dyskoteka odtworzyła jego muzykę, który portal udostępnił jego teksty?

Dzięki powierzeniu swoich utworów pod ochronę ZAiKS-owi nie musi wykonywać żadnych czynności związanych z ochroną swoich praw zarówno na terenie kraju jak i zagranicy (np. kontaktu z użytkownikami, negocjacji i zawarcia umowy, kontroli wykonania umowy, kontroli wpływu tantiem, prowadzenia procesu windykacji. Czynności te dla indywidualnego autora są bardzo czasochłonne, pochłaniają wiele starań i generują koszty bez względu na efekty. Ponadto przy wykorzystaniu utworu poza terytorium Polski faktyczna indywidualna ochrona jest iluzoryczna.

Autor powierzając ochronę swoich utworów ZAiKS-owi nie musi także ponosić kosztów każdej czynności koniecznej do sprawowania ochrony (np. kosztów zawarcia umowy, kosztów postępowań sądowych, kosztów windykacji). Innymi słowy nie musi wykładać pieniędzy na ochronę swoich praw, zwłaszcza, że ochrona ta nie zawsze skutkuje wpływem tantiem. Czasami koszty przewyższają wpływy.

Koszty te każdorazowo ponosi ZAiKS, potrącając z uzyskanych wpływów pewną ich część na pokrycie kosztów działalności. Tzw. „koszty inkasa” są jednymi z najniższych na świecie.

Ponadto już od lat się zdarza, że część potrąconych  kosztów nie jest wykorzystana i pieniądze te wracają do autorów w dodatkowej repartycji.